Мэргэнд буусан чоно

Монголын анхны клиптэй дуу

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 14:04:00 +0000

Монголын анхны клиптэй дуу нь поп хатагтай Сарантуяагийн дуулсан “Хагацаж чадахгүй сэтгэл” билээ. Уран бүтээлч нөхдийнхөө дунд “Хоовон” хэмээн алдаршсан хөгжмийн зохиолч Энхбаяр 1980-аад оны сүүлчээр Ц.Түмэнбаярын “Хагацаж чадахгүй сэтгэл” шүлэгт ая тааруулж Сарантуяа Шанхайд болсон Азийн страдын дуу дуулаачдын уралдааны тэргүүн байрын шагнал хүртэж байсан юм. Энэ дууг Монголын уран бүтээлч залуучууд дүрсжүүлсэнээр Монголын анхны клиптэй дуу мэндэлсэн ажээ. Түүнээс хойш Ц.Түмэнбаярын “Намар оройн дуу”-нд Х.Шонхор ая тааруулж, залуу дуучин Сэлэнгэ дуулж клид бичүүлжээ. Мөн СУИС-ийн багш хөгжмийн зохиолч Өлзийбаяр “Мартаж чадахгүй хайр” шүлэгт ая хийж, залуу дуучин Болормаа дуулснаар дээрх дуунууд бас клип бичүүлсэн байна.

“Халуун усны байшин” өгүүллэгийн зохиомж телевизүүдээр…

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 14:03:00 +0000

Ц.Түмэнбаярын “Халуун усны байшин” өгүүллэгийг жүжигчин Алтаншагай оюутан ахуйдаа түүний “Мэргэнд буусан чоно” тайлан тоглолтын үеэр “Түмэнбаярын өгүүллэгийг хэн сайн унших вэ” уралдаанд уншиж, тэргүүн байрт шалгарч байсан юм. Тэрээр уншсан өгүүллэгээрээ теле зохиомж хийлгэсэн нь Монголын телевизүүдээр цацагдаж байна.

“Миний бяцхан зоргол” хүүхдийн анхны бүжгэн жүжиг бичлээ

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 14:03:00 +0000

“Миний бяцхан зоргол” хүүхдийн анхны бүжгэн жүжгийн нээлтээ Дорнод аймгийн ХЗТеатрт 2009 оны 5 дугаар сард хийхээр болжээ. Тус жүжгийн хөгжмийг Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Баттөмөр зохиож, Дорнот аймгийн ХЖТеатрын бүжгийн багш Оюунцэцэг дэглэж байна.

“Утгын чимэг”-т “Интернэтийн амраг” өгүүллэгээрээ оролцов

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 14:03:00 +0000

Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн 80 жилийн ойд зориулсан нэрт зохиолч О.Цэндийн нэрэмжит “Утгын чимэг” уралдаанд “Интернэтийн амраг” өгүүллэгээрээ оролцож шагналт байр эзлэв.

Өгүүллэгийн уралдаанд дэд байр эзлэв

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 14:02:00 +0000

МЗН болон Эрдэнэт үйлдвэрийн ойд зориулан зарласан богино өгүүллэгийн уралдаанд “Эрдэнэ уулын савдаг” өгүүллэгээрээ дэд байрын шагнал хүртлээ.

Ойд зориулсан ном бүтээлцлээ

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 14:02:00 +0000

Ц.Түмэнбаяр Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн 80 жилийн ойд зориулан наян нэгэн зохиолчийн дурсамж “Бурхадын сархад”, “Монголын эмэгтэй зохиолчид”, 80 жилийн ойн түүхийн “Найман зууныг дагуулсан наян жил”, ойд зориулсан эрдэм шинжилгээний хурлын эмхэтгэл зэрэг номыг бүтээлцлээ. Мөн хүүрнэл зохиолын уран уншлагын “Утга уянгын эгшиглэн” анхны театрчилсан тоглолтыг МЗЭ-ийг төлөөлөн СУИС, УДЭТ-тай хамтран зохион байгууллаа.

Алтан гадас одон, Буяннэмэхийн нэрэмжит шагнал хүртэв

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 14:01:00 +0000

Ц.Түмэнбаяр Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн 80 жилийн ойгоор “Алтан гадас” одон, Монголлын Зохиолчдын Эвлэл, Дундговь аймгийн Засаг даргын тамгын газрын хамтарсан Буяннэмэхийн нэрэмжит шагнал хүртлээ.

Уран бүтээлийн тендерт шалгарлаа

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:55:00 +0000

Боловсрол соёл шинжлэх ухааны яамнаас 2009 онд Хүүхдийн шилдэг бүтээл туурвихад дэмжлэг үзүүлэхээр зарласан тендерт Ц.Түмэнбаярын бүрэн хэмжээний уран сайхны “Би том болмоор байна” кино нь шалгарлаа. Тус киног Ардын жүжигчин урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Жигжидсүрэн найруулж, Монголын үндэсний олон нийтийн телевизийн кино студэд бүтээх болжээ.

“Нар хурайлсан хийморь” номоо хэвлүүллээ

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:54:00 +0000

Ц.Түмэнбаяр “Нар хурайлсан хийморь” өгүүллэгийн ном Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн 80 жилийн ойн өмнө хэвлэгдэн гарлаа. Тус номонд түүний 20 гаруй өгүүллэг орсон байна.

Нүүдэл

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:54:00 +0000

Номхон тэмээдийн бөх шиг
Намхан бор толгод
Толгод толгод өртөөлсөөр
Торолзон ойртох нүүдэл
Нүүдэл нүүдлийн чанд
Нүцгэн хөх уул
Нүцгэн уулын оройд
Нүүгэтэл шарах наран
Өнжин шарах наранд
Өмссөн дээл гандана
Өөжин бүүвэйд үнэгчлэх
Өөдөсхөн үр минь ч гундана
Нутгийн аалиа аргадсан
Номхон боргил заяа минь
Нохой гаслам халуунд
Нүүхгүй гээд ч яахав дээ

Улаанбаатар
1992-7-10-8-21

Энэ намрын сүүлчийн зураг

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:53:00 +0000

Айсуй өвлийн сүрэнд ихэмсэг намар сөгдөж
Алтан шаргал навчсаа өлмийд дэвсэн гуниглана
Огторгуй дүүрэн хөвөх цагаан үүлсийн дунд
Орь ганцаар дэвэх хунгийн жигүүр тамиргүй

Хэсүүлч салхи хөлөглөсөн
миний жолоогүй хүсэл
Хэн ч юм бэ чамаас л
хайр нэхэн ганихарна
Хөвөлзөх сэтгэлийн гүнд
чиний л зураг амилахад
Хөхрөх тэнгэрийн уудам дахь
шувуудын дуу өнчирнө.

Улаанбаатар
1999 он

Гөлөг

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:51:00 +0000

Нүдээ нээгээгүй
Нүгэлт орчлонг хараагүй
Нүцгэн бие нь шал нойтон
Нялх гөлөг гийнэн чичирнэ

Ээх наранд зогтусч
Илбэх салхинд давхийж
Эхийнхээ халуун хэвлийг эрж
Энэ орчлонд дасч ядна

Нохой төрөлд хувирсан сүнс
Нохойн заяандаа хөтлөгдөн
Үйлт хорвоогийн лайг эдлэхээр
Үснийх нь сор хатаж эхлэв.

Улаанбаатар
2004 он

НАМАР ОРОЙН ДУУ

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:50:00 +0000

Будар будар салхинд
Бутны толгой бөхөлзөнө
Буйдхан ганц гэрийн
Өрх дээвэр сэвэлзэнэ.

Хатсан тойрмын буйрнаас
Хуурай мараа хуйларна
Ховоо татах бүсгүйн
Алчуур хормой дэрвэлзэнэ.

Тормон тэмээний гунганаа
Тооройн говиос гэгэлзэнэ
Тогтож чадахгүй сэтгэл
Толгод тойрон дэгэлзэнэ

Улаанбаатар
1991-4-30

Заг

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:49:00 +0000

Заг би
Захгүй говийн зах би
Дэвж гарах бөх шиг
Дэргэж ирэх морь шиг
Ороож цоройх могой шиг
Оргилж буцлах булаг шиг

Заг би
Захгүй говийн зах би
Зандны үнэртэй төрөөгүй ч
Заяандаа гомдохгүй

Үзэм жимс алагласан
Үзэсгэлэнт навчис цэцэглээгүй ч
Үндэс хавсан хөрснөөсөө
Үхсэн хойноо ч хагдрахгүй

Гучин гурван говь
Гурван сар шуурахад
Дороо сөхөрч уналгүй
Талаа түшиж өндийсөн

Хур гуйж
Хурмаст өөд сарвайсаар
Хувхай болтлоо хатсан ч
Хөвчид нахиалж зүүдлээгүй

Голоо хүртэл нэвчсэн
Нарны илчтэйдээ бардам
Тэнгэрээс өгөөгүй хурыг
Газраас олсондоо омой

Үлэг гүрвэлийн удам
Өндөгөө итгэж үлдээсэн
Эрт урьдын домог
Элсэн дороос нь лугших
Элэнц хуланцын говьдоо
Эзэн нь болсондоо босоо.

Улаанбаатар
1989-12-4

Монгол гэр

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:48:00 +0000

I.
Орж гарсан олны хөлд
босго нь элэгдэж
тотго нь өндөрссөн
Аавын минь бор гэр
Орон хот, алс газар явахад
Аргалын гал,
утаа нь хүртэл санагддаг
Борцны нь үнэр дээвэртээ нэвчтэл
цайгаа даргиулсан
Ээжий минь дулаан гэр

Өд нь гүйцсэн шувуу шиг
огторгуйн хөлгөөр хөөрөхөд
Өндөг шиг бяцхан харагдсан
миний жаахан гэр
Ойр холын аянд
Олон ч удаа намайг үдэж
Ээрэм талдаа аргамжаатай тором шиг
Элсэн дундаа торойж үлдсэн дээ

II
Үүд нь үргэлж нээлттэй гэж
Үнсий нь салхи хөндөөгүй
Орой нь цоорхой тоонотой гэж
Од харваж унаагүй
Үрийн бүүвэйнд зүүрмэглэж
Үүрийн гэгээнээр сэрж
Ассан гал нь хэвээрээ
Аралтай тэргэнд ачигдсан
Миний ардын гэр

Туулсан олон зууны
Шуургалан өнгөрөх салхинд
Туурга нимгэрч байснаас биш
Тулга хөрч үзээгүй
Миний монгол гэр ээ.

Улаанбаатар
1987-4-10

ЗҮҮД

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:47:00 +0000

Мишигийн Цэдэндоржид

Буцаж ирэхгүй таны минь
Булшин дээрх гэрээс
Бороо салхинд элэгдэж
Бодлоос холдоод байхад
Тэргэл сартай тэр шөнө
Таныгаа би зүүдэллээ
Тэнгэртээ үхсэн бүргэдийн сүнс
Тэрлэгний минь энгэрийг тэмтэрлээ
Бурхан буудайн салхи
Гэгэлзэн гэгэлзэн ойртов оо
Буурал хяруу унасан
Анхны минь үсийг үнсэв ээ
Будант холын тэртээгээс
“Чи минь ирээч” гэж
Будар будар салхиар
Шивнээд байх шиг санагдав аа
Уйлж байх юм, би чинь
Учирлаж байх юм, та минь
Үнэний зай эзгүйрэхэд
Үгүйлээд байдаг юм аа, таныгаа
Үзсэн амссан болгоноо
Яримаар байдаг юм аа, тандаа
Нүгэл дийлсэн хорвоод
Нүдээ олж төрөөгүй ээ бид
Ховоор хооллосон хорвоогийн
Хормойд чирэгдэж үлдсэн
Даанч гэнэн намайгаа
Дагуулаад явахгүй яав даа.

Улаанбаатар
1992-12-21

* * *

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:46:00 +0000

Уулзалгүй удахад
сэтгэл нэг л гансраад...
Уйтгартай ч юм шиг
жаргалтай ч юм шиг
чамайгаа үгүйлээд...
Гэнэ гэнэхэн уйлмаар ч... дуулмаар ч...
Гэрэвшиж бишүүрхээд буцаж гүймээр ч...
Тогтож чадахгүй догдолж дэвхцэх зүрх минь
Товчоо олохгүй энгэрээ тэмтчих гар минь
Дуу алдам, торгон агшныг хүсээд байна
Дурлалд живж,
тачъяангуйн тэнгэрт хөвмөөр байна
Шимширтэл санасан элгээ дэвтээж
шүүрс алдмаар...
Шунаг уруул, зөөлөн гарт чинь үнгэгдмээр...

Хайр асгарах энгэрт минь
нялхран нялхран эрхлээч дээ
Халуу шатсан цээжинд минь
ивлэн ивлэн эрхлээч дээ
Чамдаа би цэцэг шиг дэлгэрье,
хайрт минь
Чинийхээ сульдтал жаргахыг
чимчигнэтэл мэдэрье, даанч сайхан!

Мэнгэ

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:45:00 +0000

Гал халуун хайрандаа
Шатаж үхэхийн цагт
Гамшигт дурлалын амт
Гашуун үнэнийг шингээсэн
Аз эзийн нулимс болж
Алаг нүднээс минь унана би
Зүрхний гуниг тоссон
Зүүдэн хар мэнгэ болж
Саруул царайг чинь тодруулан
Хацар дээр чинь ургана
Эрлэг хараад эгдүүцмээр
Ихэмсэг охид ч анзаармаар
Эгэлхэн атлаа ад нөхцсөн
Ийм л нэгэн мэнгэ болно би
Орчлонг орхин одохын чинь цагт
Од болж харвана.
Тайлагдашгүй нууц
Таавар болоод оньсого
Тамд ч хамт, диваажинд ч хамт
Тавилан заяаны чинь ганц мэнгэ болно би

Улаанбаатар
1991-1-6

* * *

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:44:00 +0000

Сайхан чиний хойноос
санаа алдан гансрах гэж
Сартай шөнийн уртад
чамайг мөрөөдөн тарчлах гэж
Нутгийн чинь үнэр шингэсэн
үсийг чинь үнсэж согтлоо
Нуурын чинь ус мэлмэрэх
нүдийг чинь ширтэж согтлоо
Охин хонгор наснаас минь хождож иржээ чи минь
Оройтсон шувуудаа үдэх нуур шиг үлдэнэ би чинь
Зүүднээсээ үргээж чадахгүй хүслэн минь болно чи
Зүрхнээсээ хагацааж чадахгүй
шаналан минь болно чи

Улаанбаатар
1991-4-30

* * *

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:44:00 +0000

Учирсан болгондоо зориулж
шүлэг бичиж явсангүй
Уулгамч зангаар тэр бүрт
ухаангүй дурлаж явсангүй
Гэгэлгэн дууны аянд цайлган итгэл сэмэрч
Гил хар үсэнд минь
насны хяруу унахад
Гэнэдсэн хайрын үг
зүрхний шархыг сэдрээв үү
Гундсан насыг минь аргадан
зүүдэн дундаас амилав уу
Дэвэлзсэн ааш минь номхорч
эрвэлзсэн харц тогтоход
Тэсгэл алдсан хүслээр
адгаж наддаа ирэв үү
Хэнзхэн хайр нялхарч
томоогүй гэнэн аашлах нь
Хэнийх нь ч буруу юм бэ дээ
миний ижил “тэнэг“ минь
Гандсан хөх салхи шиг
дотор жихүүцэх үдшээр
Ганихарсан хагацлын гунигт
сэтгэл хөндүүрлэж ханасан шүү
Гарцаагүй энэ дурлал
намайг олзлох ёстой юм бол
Гараа аль, хамтдаа живье
АЛДВАЛ Ч АЛДАГ!

Улаанбаатар
1999-7-12

* * *

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:42:00 +0000

Шар навчсын шуурга газар дэлхийг нөмөрч
Шаналсан эхийн сэтгэл шиг
уймраа салхин гиншиж
Энэ намрын өнгө цаанаа л нэг гунигтай
Эгэлхэн миний сэтгэлд ч
цасан шамарга хаялаасай
Сул орхисон үсээр минь
салхи дураараа наадна
Сульдтал дурласан сэтгэлээр минь
чи минь зоргоороо тоглоно.

Улаанбаатар
1999-9-22

* * *

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:42:00 +0000

Чинийхээ төлөө би
үзсэн жаргалаа чамлаж
Чинийхээ төлөө би
үснийхээ цагааныг аргадаж
Чинийхээ төлөө би
үйлийн үрд сөгдөж
Чинийхээ төлөө би
үхлийг мартаж амьдарна.

Ван гогийн зургууд

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:39:00 +0000

1.
Итгэмээргүй тэнэг Ван Гог чамайг
Илбэдээд ч болов сэрээх юмсан
Солиорохдоо таталсан чиний зургууд
Сохор зоосны үнэгүй хаягдсан ч
Өнөө цагийн хонжоо хайгчдын
Өвөр түрийг “ногооноор” дүүргэнэ.
Турж үхсэн чиний ходоодыг
Тулам тулам будаагаар дүүргэхсэн.
2.
Улаан тутрагийн тариалангийн талбайд
Усан нулимс цусан өнгөтэй болж
Дэндүү хурц улаан туяанд
Дэлхийн нар бүдгэрч байхад
Дэмийрсэн Ван Гог Японыг зүүдлэж
Дэвэрсэн сэтгэлээ янханд эзлүүлж
Чихээ огтолсон гашуун тунирхал
Чимээгүйхэн чиний зүрхэнд асгарсан
Чихээ огтолсон цусны чинь үсэрхийд
Чивэлт эмсийн тачъял хөдөлж байна.
Дөжиртөл хашгирлаа ч юу ч сонсохгүй
Дүлий орчлонд чихээр ч яах юм.

Хатсан бийр дахиад дэвтэхгүй
Халаглан дуудлаа ч Ван Гог төрөхгүй.

3.
Холын хүсэл, намрын салхи
Хонгор зүс, наалинхай ааш
Улаан үзэмний цагаан тариалан
Уйлуулсан орчлонгийн инээсэн даажигнаа
Ван Гогийн зургууд

Салхин сэнсний жигдхэн эргэлт
Самуурсан сэтгэлийн чихарсан чимээ
Далай шиг амьдралын давчуухан зөрөг
Далласан зовлонгийн гарцаагүй тохиол
Ван Гогийн зургууд

Хоригдлын өрөө амьдралын амсхийлт
Чахалзуурт чангарах цаазын олс
Үгүйртлээ цөлмүүлсэн нүцгэн мөчир
Үндсээ үгүйлж хорчийсон навчис
Ван Гогийн зургууд

Ажилд нухлагдаж сульдсан гараараа
Алаг үрээ энхрийлэн тэврэхэд
Тариан талбайн нугачааг элэглэх
Духны нь үрчлээнд хйлс бүдчинэ.
Ван Гогийн зургууд

Үнгэгдсэн цаас шиг эрвээхэй чавганц
Үнсэлтийн халууныг үгүйлэн гансрахдаа
Дол цохисон хйгшин эрийн
Дотоожны үнэрт ой гутавч
Өсгөлүүн охидын чийрэг шилбийг
Өөхөлсөн нүдээрээ ширэв татна.
Ван Гогийн зургууд

Дундуур шатсан лааны үлдэгдэл
Дутуу татсан тамхины иш
Гунигтай савлах дүүжин дэнлүү
Гудамжны үзүүрээс ёлтойтол ширтэнэ.
Уруулын будагтай жүнжний ёроолд
Улаахан дарсны охь тунана
Цөмөөд хаясан самрын яс
Цөхөртлөө хүлээсэн итгэлийн сүнс
Билъяардын ширээ, оноогүй бөмбөг
Бяцхан охины томоогүй шохоорхол
Ван Гогийг зургууд
4.
Хатсан мөчрөөс амь олж
Харанхуй шөнөөс гэгээ шүүрч
Тэмтчин мөлхөх бяцхан навчис
Тэнгэр өөд тэмүүлэн хашгирна.
Ван Гогийн зургууд

Хараал дундаас ерөөл төрдгийг
Хагацал дундаас учрал ирдгийг
Нулимсан дунд инээж болдгийг
Нуусан ч эс нуусан ч
Нүдэнд үзүүлж, чихэнд дуулгах
Ван Гогийг зургууд
Зөн совин даллана.
Зөвхөн үнэнээрээ л…

Улаанбаатар
2004 он

Ганцын давааны дууль

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:35:00 +0000

Алтайн хүү Жамцын Галиндэвт
Сүү өргүүлж аргадуулсан
Эрхэмсэг тэргүүт уулсаас
Шүлэг найргийн эхэнд
Алтай байдаг нь юуных вэ
Үгийн цэцнээс сорлож
Үзгийн хурцаар тэрлэх
Үглэл магтаалын эхэнд
Алтай байдаг нь юуных вэ

Домгийн нугачаат уулс
Дорнын салхиар хүүрнэнэ
Далан үедээ дуулах
Далай туульс хайлна
Хуйнд орох тавилангуй
Хутга сэлмийн зуунд
Эр цус нь буцалсан
Эзэн Чингисийн идэрт
Алтайн оргил давах
Амины золиотой хүслэн
Омогт Монголын цээжинд
Оргилж байсан цаг аа.
Цавчим Алтайн царам
Цастай болоод мөстэй
Цавчлах морьдын амгай
Цантай болоод хөлдүү.

Од дагжих шөнийн
Олойргүй хөх тэнгэрийг
Тэвхдэж боссон Алтай
Эмнэг адуу шиг цамнав.
Онгон тэргүүний нь онголж
Ором гаргасан Монголыг
Цухал нь бадарсан Алтай
Цурхирах шуургаар нүдэв.
Түүчээ түүчээ тэргийг
Түмэн түмэн үрсийг
Исгэчин ганирах салхин
Ирт мэс шиг хяргав.
Маналзах нүдний аяганд
Манхан тэнгэр дайвж
Аврал гуйсан чарлаан
Мөсөн эргүүлэгт живэв.
Алтайн ховдог сарьдгууд
Амиар ханахгүй догшровч
Тэнгэрийн зарлигийг зөрчсөн
Тэрслүү Найманыг дарах
Андгай хатуу Чингис
Арагшаа буцах эрхгүй ээ.
Хийсгэн цөлөх салхи
Хилэнт Алтайг номхотгох
Аргын урныг сүвэгчилж
Аврал өршөөл гуйв.
Эдийн дээдийг өргөхөд
Идий нь чамлаж шуурав
Эрдэнийн дээдийг өргөхөд
Шидий нь голж шуурав.
Идээний дээдийг өргөхөд
Амты нь голж шуурав.
Эр ганц үрийн
Элэг нэхэж шуурав.
Хаан Чингис зарлигдан
Хамаг Монголоо цуглуулан
Олзонд ирсэн цэргүүдийг
Очтой нүдээр ширтэж
Бор зүрх нь чичирсэн.
Боолын харцыг шинжиж
“Түмний үрийг түймэрдэж
Бумны үрийг булсан шиг
Захирах хөх тэнгэр
Заан сүмбэр Алтай
Хүний ганцыг нэхэж байна
Хүрээд ир гэж хилэгнэж байна.
Цусан төрөлт эхийн тань
Ясан төрөлт эцгийн тань
Үр удмыг үлдээе
Үхэх цагтаа гэрээслэе
Хүслээрээ тахил болох
Хүний ганц хүү байна уу“ гэв.
Төрт эзний үг
Төмөр цаазаар хангинаж
Дээд тэнгэрийн зарлигтай
Дэр нэгсэн буувай.
Өршөөл горьдсон харц
Өр зүрхийг цоргивч
Өмөлзөх тэдний дотор
Өчнөөн эрчүүд байвч
Хатуу зарлигийн өмнө
Хар амиа зольж
Халуун голомтоо аврах
Хатан зоригтон гарсангүй.
Олзны баатрын харц
Овтой агаад ёжтой.
Завьжиндаа нуусан инээд нь
Зальтай болоод даажинтай.
Эзний нуман хөмсөг
Эрчлэх дээс шиг зангирав.
Элчилгүй тэнгэрийн өмнө
Мэх дутан гундав.
“Хилэнт их Монголын
Хийморийн од харваа юу“ гэх
Гол зурсан гомдол
Гогцоорон зангирахын цагт
“Би“ гэх дуу
“Биш“ гэхийн аргагүй
Догшрох шуургатай арсан
Догдолсон өнгөөр цангинав.
Сүү ивэлгэх эхийн
Цээжинд асаж өндийсөн
Сүлдэндээ злбирах эцгийн
Голомт түшиж өссөн
Хүний ганц Арилдий
Үрийн ганц Арилдий
Илд мэсний ир нь
Итгэлт нөхдийн сүлд нь
Давших цагийн даль нь
Дайны газар сум нь болсон
Эрийн сайн Арилдий
Эрмэг баатруудын дундаас
Эгцэлж урагшаа алхав.
“Асар тэнгэрт өчиг өгсөн
Агуу эзний тангараг хатуу
Дэлхийн зулайд дэрвэж боссон
Дээд Монголын хүрэх газар хол оо.
Цаглашгүй мөнх тэнгэр минь
Цаст царман Алтай минь
Өрцнөөсөө тасалж үр болгосон
Өврөөсөө өндийлгөж хүн болгосон
Өнчин ганц ижийг минь
Өршөөн нигүүлсэх болтугай“ гээд
Залуу цээжинд булгилах
Халуун зүрхээ өргөлөө.
Үйзэн хөх тэнгэр
Үүл сүвэлсэн Алтай
Эмийн заяа гомдоож
Эрийн сорыг авлаа
Эхийн элэг өмөлж
Үрийн ганцыг залгилаа.
Догшрих салхин зогтусч
Долоон бурхан цочисхийв.
Үймж сандачсан тэнгэр
Үүлээ үргээж цэлмэв.
Газрын алганд төрсөн
Тэнгэрийн зүүд Арилдий
Эзэн Чингисийн зүрхэнд
Нуугдаж унасан нулимс
Эр цэргийн цээжинд
Нүүгэж ассан гал аа.
Хүний ганцыг авч
Хүсэл нь ханасан Алтай
Агшин зуур тайвширч
Аймшигт хилэнгээ номхотгов.
Жингийн цуваа шиг Алтайгаас
Жилийн газар тодорч
Алсын мянган уулс
Алган дээр шиг үзэгдэв.
Төрийн хөх эрчүүд
Төмөр дөрөө гаслуулан
Түүхийн чулуун зөргөөр
Түмнийг тунгаан урагшлав.
Дэлт морьдын төвөргөөнөөр
Дэлхийн цээжийг бөмбөрдөхөөр
Тэрэгний дугуй тэрчигнүүлж
Монгол нүүдэл хөдлөв өө.

1994-12-16
Улаанбаатар

* * *

noreply@blogger.com (Enjgaa) — Thu, 19 Mar 2009 13:23:00 +0000