Монголын анхны клиптэй дуу нь поп хатагтай Сарантуяагийн дуулсан “Хагацаж чадахгүй сэтгэл” билээ. Уран бүтээлч нөхдийнхөө дунд “Хоовон” хэмээн алдаршсан хөгжмийн зохиолч Энхбаяр 1980-аад оны сүүлчээр Ц.Түмэнбаярын “Хагацаж чадахгүй сэтгэл” шүлэгт ая тааруулж Сарантуяа Шанхайд болсон Азийн страдын дуу дуулаачдын уралдааны тэргүүн байрын шагнал хүртэж байсан юм. Энэ дууг Монголын уран бүтээлч залуучууд дүрсжүүлсэнээр Монголын анхны клиптэй дуу мэндэлсэн ажээ. Түүнээс хойш Ц.Түмэнбаярын “Намар оройн дуу”-нд Х.Шонхор ая тааруулж, залуу дуучин Сэлэнгэ дуулж клид бичүүлжээ. Мөн СУИС-ийн багш хөгжмийн зохиолч Өлзийбаяр “Мартаж чадахгүй хайр” шүлэгт ая хийж, залуу дуучин Болормаа дуулснаар дээрх дуунууд бас клип бичүүлсэн байна. [...]

Ц.Түмэнбаярын “Халуун усны байшин” өгүүллэгийг жүжигчин Алтаншагай оюутан ахуйдаа түүний “Мэргэнд буусан чоно” тайлан тоглолтын үеэр “Түмэнбаярын өгүүллэгийг хэн сайн унших вэ” уралдаанд уншиж, тэргүүн байрт шалгарч байсан юм. Тэрээр уншсан өгүүллэгээрээ теле зохиомж хийлгэсэн нь Монголын телевизүүдээр цацагдаж байна. [...]

“Миний бяцхан зоргол” хүүхдийн анхны бүжгэн жүжгийн нээлтээ Дорнод аймгийн ХЗТеатрт 2009 оны 5 дугаар сард хийхээр болжээ. Тус жүжгийн хөгжмийг Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Баттөмөр зохиож, Дорнот аймгийн ХЖТеатрын бүжгийн багш Оюунцэцэг дэглэж байна. [...]

Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн 80 жилийн ойд зориулсан нэрт зохиолч О.Цэндийн нэрэмжит “Утгын чимэг” уралдаанд “Интернэтийн амраг” өгүүллэгээрээ оролцож шагналт байр эзлэв. [...]

МЗН болон Эрдэнэт үйлдвэрийн ойд зориулан зарласан богино өгүүллэгийн уралдаанд “Эрдэнэ уулын савдаг” өгүүллэгээрээ дэд байрын шагнал хүртлээ. [...]

Ц.Түмэнбаяр Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн 80 жилийн ойд зориулан наян нэгэн зохиолчийн дурсамж “Бурхадын сархад”, “Монголын эмэгтэй зохиолчид”, 80 жилийн ойн түүхийн “Найман зууныг дагуулсан наян жил”, ойд зориулсан эрдэм шинжилгээний хурлын эмхэтгэл зэрэг номыг бүтээлцлээ. Мөн хүүрнэл зохиолын уран уншлагын “Утга уянгын эгшиглэн” анхны театрчилсан тоглолтыг МЗЭ-ийг төлөөлөн СУИС, УДЭТ-тай хамтран зохион байгууллаа. [...]

Ц.Түмэнбаяр Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн 80 жилийн ойгоор “Алтан гадас” одон, Монголлын Зохиолчдын Эвлэл, Дундговь аймгийн Засаг даргын тамгын газрын хамтарсан Буяннэмэхийн нэрэмжит шагнал хүртлээ. [...]

Ц.Түмэнбаяр “Нар хурайлсан хийморь” өгүүллэгийн ном Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн 80 жилийн ойн өмнө хэвлэгдэн гарлаа. Тус номонд түүний 20 гаруй өгүүллэг орсон байна. [...]

Номхон тэмээдийн бөх шиг
Намхан бор толгод
Толгод толгод өртөөлсөөр
Торолзон ойртох нүүдэл
Нүүдэл нүүдлийн чанд
Нүцгэн хөх уул
Нүцгэн уулын оройд
Нүүгэтэл шарах наран
Өнжин шарах наранд
Өмссөн дээл гандана
Өөжин бүүвэйд үнэгчлэх
Өөдөсхөн үр минь ч гундана
Нутгийн аалиа аргадсан
Номхон боргил заяа минь
Нохой гаслам халуунд
Нүүхгүй гээд ч яахав дээ

Айсуй өвлийн сүрэнд ихэмсэг намар сөгдөж
Алтан шаргал навчсаа өлмийд дэвсэн гуниглана
Огторгуй дүүрэн хөвөх цагаан үүлсийн дунд
Орь ганцаар дэвэх хунгийн жигүүр тамиргүй

Хэсүүлч салхи хөлөглөсөн
миний жолоогүй хүсэл
Хэн ч юм бэ чамаас л
хайр нэхэн ганихарна
Хөвөлзөх сэтгэлийн гүнд
чиний л зураг амилахад
Хөхрөх тэнгэрийн уудам дахь
шувуудын дуу өнчирнө.

Нүдээ нээгээгүй
Нүгэлт орчлонг хараагүй
Нүцгэн бие нь шал нойтон
Нялх гөлөг гийнэн чичирнэ

Ээх наранд зогтусч
Илбэх салхинд давхийж
Эхийнхээ халуун хэвлийг эрж
Энэ орчлонд дасч ядна

Нохой төрөлд хувирсан сүнс
Нохойн заяандаа хөтлөгдөн
Үйлт хорвоогийн лайг эдлэхээр
Үснийх нь сор хатаж эхлэв.

Будар будар салхинд
Бутны толгой бөхөлзөнө
Буйдхан ганц гэрийн
Өрх дээвэр сэвэлзэнэ.

Хатсан тойрмын буйрнаас
Хуурай мараа хуйларна
Ховоо татах бүсгүйн
Алчуур хормой дэрвэлзэнэ.

Тормон тэмээний гунганаа
Тооройн говиос гэгэлзэнэ
Тогтож чадахгүй сэтгэл
Толгод тойрон дэгэлзэнэ

Заг би
Захгүй говийн зах би
Дэвж гарах бөх шиг
Дэргэж ирэх морь шиг
Ороож цоройх могой шиг
Оргилж буцлах булаг шиг

Заг би
Захгүй говийн зах би
Зандны үнэртэй төрөөгүй ч
Заяандаа гомдохгүй

Үзэм жимс алагласан
Үзэсгэлэнт навчис цэцэглээгүй ч
Үндэс хавсан хөрснөөсөө
Үхсэн хойноо ч хагдрахгүй

Гучин гурван говь
Гурван сар шуурахад
Дороо сөхөрч уналгүй
Талаа түшиж өндийсөн

Хур гуйж
Хурмаст өөд сарвайсаар
Хувхай болтлоо хатсан ч
Хөвчид нахиалж зүүдлээгүй

Голоо хүртэл нэвчсэн
Нарны илчтэйдээ бардам
Тэнгэрээс өгөөгүй хурыг
Газраас олсондоо омой

Үлэг гүрвэлийн удам
Өндөгөө итгэж үлдээсэн
Эрт урьдын домог
Элсэн дороос нь лугших
Элэнц хуланцын говьдоо
Эзэн нь болсондоо босоо.

I.
Орж гарсан олны хөлд
босго нь элэгдэж
тотго нь өндөрссөн
Аавын минь бор гэр
Орон хот, алс газар явахад
Аргалын гал,
утаа нь хүртэл санагддаг
Борцны нь үнэр дээвэртээ нэвчтэл
цайгаа даргиулсан
Ээжий минь дулаан гэр

Өд нь гүйцсэн шувуу шиг
огторгуйн хөлгөөр хөөрөхөд
Өндөг шиг бяцхан харагдсан
миний жаахан гэр
Ойр холын аянд
Олон ч удаа намайг үдэж
Ээрэм талдаа аргамжаатай тором шиг
Элсэн дундаа торойж үлдсэн дээ

II
Үүд нь үргэлж нээлттэй гэж
Үнсий нь салхи хөндөөгүй
Орой нь цоорхой тоонотой гэж
Од харваж унаагүй
Үрийн бүүвэйнд зүүрмэглэж
Үүрийн гэгээнээр сэрж
Ассан гал нь хэвээрээ
Аралтай тэргэнд ачигдсан
Миний ардын гэр

Туулсан олон зууны
Шуургалан өнгөрөх салхинд
Туурга нимгэрч байснаас биш
Тулга хөрч үзээгүй
Миний монгол гэр ээ.